Bijna 100.000 bevallingen later: wat we nu weten over hypnobirthing

In de cursus komt hij altijd langs: Grantly Dick-Read, de Engelse arts die in de jaren dertig opschreef wat hij aan het voeteneind zag gebeuren.

Zijn idee was simpel. Angst zorgt voor spanning, spanning zorgt voor pijn, en die pijn maakt de angst weer groter. Hij noemde het de vrees-spanning-pijn cyclus. Zijn conclusie: haal de angst eruit en het hele systeem gaat anders werken. In zijn boek Childbirth Without Fear beschrijft hij vrouwen die rustig en met verwondering bevielen, in een tijd waarin dat bijna ondenkbaar was.

Wat Dick-Read had, was een scherpe blik en jarenlange ervaring. Wat hij miste, waren cijfers. Zijn werk bestaat uit wat hij zag, en dat is negentig jaar lang de zwakke plek gebleven van alles wat erop is gebouwd, hypnobirthing incluis. Marie Mongan baseerde haar methode er in de jaren tachtig rechtstreeks op.

Sinds mei 2026 ligt er iets anders op tafel.

Bijna 100.000 bevallingen

Australische onderzoekers keken naar de geboortegegevens van een grote regio, over dertien jaar. In totaal 137.489 bevallingen tussen januari 2011 en juni 2024. Nadat ze de geplande keizersneden en de tweelingen eruit haalden, bleven er bijna 100.000 over. Ongeveer de helft daarvan waren eerste kinderen.

Daarna deden ze iets slims. Bij elke vrouw die hypnobirthing gebruikte zochten ze een vrouw die zoveel mogelijk op haar leek en het zonder deed: even oud, even ver in de zwangerschap, ook een eerste of juist een volgend kind. Zo vergelijk je twee groepen die echt op elkaar lijken, in plaats van appels met peren.

Het onderzoek staat in Women and Birth, het vakblad van de Australische verloskundigen.

Wat eruit kwam

Drie dingen kwamen duidelijk naar voren bij de vrouwen die hypnobirthing gebruikten tijdens hun bevalling. Ze kregen minder vaak een ruggenprik. Ze gingen vaker het bad in. En ze bevielen vaker op eigen kracht, dus zonder vacuümpomp of tang.

De onderzoekers keken ook of het bad de verklaring was, want in bad bevallen verlaagt op zichzelf al de kans op een ruggenprik. Dat bleek los van elkaar te staan. Hypnobirthing deed dus iets uit zichzelf, en samen met het bad werkt het waarschijnlijk nog sterker.

Hun aanbeveling is voor onderzoekers behoorlijk uitgesproken: de verloskundige zorg zou moeten kijken hoe vrouwen makkelijker toegang kunnen krijgen tot hypnobirthing.

Negentig jaar na Dick-Read staat zijn idee dus in cijfers, in het vakblad van de beroepsgroep zelf.

Wat het nog steeds openlaat

Voor iedereen die alles wil natrekken, en dat is een prima reflex: hier is de kleine lettertjes-versie.

Er is iets wat je bij dit soort onderzoek altijd in je achterhoofd houdt. De vrouwen zijn zelf naar een cursus gegaan, loting speelde geen rol bij wie meedeed. Wie zich aanmeldt voor hypnobirthing bereidt zich misschien sowieso grondiger voor, wil misschien sowieso graag in bad bevallen, of zoekt een verloskundige die daarin meegaat. Die verschillen zijn deels weggerekend en helemaal wegnemen kun je ze nooit.

Wat blijft staan: eerdere studies over hypnobirthing gingen over tientallen tot een paar honderd vrouwen. Bijna honderdduizend bevallingen is van een heel andere orde.

Van kijken naar weten

Dick-Read beschreef hoe het volgens hem werkte. Wat we inmiddels weten over stress in het lichaam sluit daar goed op aan: het stofje dat vrijkomt als je schrikt en het stofje dat je weeën aanjaagt gaan slecht samen. Een lichaam dat op scherp staat maakt het werk van de baarmoeder zwaarder.

Wat ontbrak was de schaal. Die is er nu. En de conclusie is nog steeds dezelfde als die van een Engelse arts in 1933: een vrouw die zich veilig voelt, bevalt anders.

Wat dit voor jullie betekent

Je hoopt waarschijnlijk al dat dit werkt, anders was je hier waarschijnlijk allang weggeklikt. Wat dit onderzoek toevoegt is dat je die hoop kunt onderbouwen. Richting je verloskundige of gynaecoloog, en richting de mensen om je heen die het zweverig vinden klinken.

Wel eerlijk: een garantie is het nooit geweest. Een bevalling laat zich lastig regisseren. Wat je wel in de hand hebt is hoe voorbereid je erin gaat, hoeveel je snapt van wat er in je lijf gebeurt, en wat je te doen hebt op het moment dat het spannend wordt.

Bij PUUR Zwanger werken we met technieken uit hypnobirthing: ontspanning, ademhaling, visualisatie en inzicht in het geboorteproces. Praktisch en met beide benen op de grond, voor jou en je geboortepartner, in kleine groepen van maximaal zeven stellen.

Bronnen

Het Australische onderzoek: Lee, N., Kearney, L., Jenkinson, B., Howlett, C. en Ballard, E. (2026). The association between women's use of HypnoBirthing and maternal labour analgesia use and mode of birth. Women and Birth, 39(3), 102215.

Grantly Dick-Read (1942). Childbirth Without Fear. Over de vrees-spanning-pijn cyclus, de basis onder hypnobirthing zoals Marie Mongan die later uitwerkte.