Wat een geboorte met je partner doet

Er is een moment dat ik vaker heb gezien dan ik zou willen. De deur van de behandelkamer gaat dicht, en degene die net nog haar hand vasthield staat op de gang. Zonder informatie, zonder taak, zonder iemand die uitlegt wat er gebeurt.

Naar dat kwartier is lang nauwelijks gekeken. Inmiddels wel. En de cijfers zijn steviger dan je zou denken.

Onderzoeker Rebecca Webb van de University of London vroeg ongeveer driehonderd vaders naar hun geboorte-ervaring. Achtenvijftig procent van hen dacht op enig moment dat hun partner of hun baby ernstig letsel opliep. Tweeenvijftig procent vreesde dat moeder of kind zou overlijden.

Dat gaat over gewone geboortes. Meer dan de helft van de partners heeft er dus een moment tussen gehad waarop hij dacht: dit gaat mis.

Van zo'n moment naar blijvende klachten is nog een stap, en die stap zetten de meesten gelukkig niet. Een groot overzicht van 154 internationale studies komt uit op ongeveer vijf procent van de moeders en een procent van de vaders bij wie de klachten passen bij een posttraumatische stressstoornis. Bij moeders met eerdere traumatische ervaringen loopt dat op naar zestien procent. En tien tot twintig procent van de vrouwen kijkt terug op de geboorte van haar kind als iets traumatisch, ook zonder diagnose.

Die twee cijfers naast elkaar zijn wat mij betreft de kern van dit verhaal. Heel veel partners maken iets angstigs mee. Een kleine groep houdt er klachten van over. En bijna niemand vraagt er ooit naar.

De risicofactoren zijn bekend: een spoedkeizersnede, veel bloedverlies, zorgen om het kind. En daarnaast angst tijdens de zwangerschap en eerdere ingrijpende ervaringen. Die dingen delen een ding: machteloosheid. Je kijkt toe terwijl er iets gebeurt met iemand van wie je houdt, en er is voor jou op dat moment weinig te doen.

Precies hier gaat het bij ons over. Regie is geen controle over hoe een geboorte verloopt, want die heeft niemand. Regie is weten wat er gebeurt, weten wat je te doen hebt, en weten wat je mag vragen. Ook wanneer het anders gaat dan jullie hadden gehoopt.

Dat de risicofactoren ook angst tijdens de zwangerschap en eerdere ervaringen bevatten, betekent dat er al iets te doen valt voordat de geboorte begint. Daar zit een groot deel van ons werk.

Bij PUUR Zwanger komt de geboortepartner mee als deelnemer. Niet als chauffeur, en ook niet als iemand die achterin de zaal mag meekijken. Hij of zij leert dezelfde technieken, oefent mee, ademt mee, en weet aan het eind wat er te doen is als het intens wordt.

Daar zijn twee redenen voor. De eerste kenden we al: een vrouw die iemand naast zich heeft die snapt wat er gebeurt, kan zakken en landen. En dat doet fysiek iets tijdens het baren.

De tweede staat in de cijfers hierboven. Je partner is er zelf ook bij. Hij ziet dingen die hij niet kan beinvloeden, hij hoort woorden die hij niet kan plaatsen, en hij komt er met zijn eigen indrukken uit. Iemand die begrijpt wat er gebeurt en die een rol heeft, staat daar anders in dan iemand die alleen toekijkt. Dat is het verschil tussen machteloos zijn en gedragen worden.

Hier maak ik geen belofte van, en dat kan ook niet. Onderzoekers zijn er zelf voorzichtig in: een goede voorbereiding helpt ouders om er beter mee om te gaan, en of het klachten daadwerkelijk voorkomt is nog onbekend.

Die nuance hoort erbij. Uit een cursus nemen jullie begrip mee van wat er in je lijf gebeurt, manieren om je zenuwstelsel tot rust te brengen, en de taal om te zeggen wat jullie wensen. Dat is veel, en het is geen bescherming tegen alles. Een geboorte die anders liep dan jullie hoopten mislukt niet, en het is zeker niet de schuld van de vrouw die zich goed had voorbereid.

In Nederland stopt de kraamzorg na een dag of acht. Daarna is er voor de meeste ouders geen plek meer waar iemand vraagt hoe het met hen gaat, terwijl een geboorteverhaal maanden kan blijven rondzingen. Bij Webb hielden de klachten bij vijfenveertig procent van de vaders met symptomen drie maanden of langer aan.

Herken je jezelf of je partner hierin? De huisarts is een goede eerste stap en kan doorverwijzen naar een POP-poli, een polikliniek voor psychische klachten rond zwangerschap en geboorte. Er bestaat sinds 2019 een Nederlandse richtlijn voor geboortegerelateerde PTSS, dus je zorgverlener kan hierop teruggrijpen. En je mag ons altijd bellen of mailen, ook wanneer je jaren geleden bij ons in de cursus zat.