De twee cirkels: gaspedaal en rempedaal tijdens de bevalling

Je autonome zenuwstelsel houdt lichaam en geest in balans, en kent grofweg twee standen. Het sympathische deel, het gaspedaal, zet je lichaam in actiestand: vecht, vlucht of bevries. Het parasympathische deel, het rempedaal, is de ruststand waarin je lichaam kan herstellen, groeien en zich veilig voelen. Beide standen zijn onmisbaar. Zonder gaspedaal zou je nooit kunnen persen als het erop aankomt, zonder rempedaal zou je lichaam nooit de rust vinden om weeën goed te laten werken.

Tijdens de zwangerschap en bevalling wil je vooral in de rempedaal-stand blijven. Daar wordt oxytocine aangemaakt, het hormoon dat weeën op gang brengt en versterkt. Angst, fel licht, tijdsdruk of het gevoel bekeken te worden activeren het gaspedaal, en dat kan de aanmaak van oxytocine afremmen. Dat is geen falen van je lichaam, het is precies hoe het bedoeld is: in onveilige situaties schakelt je lichaam automatisch over naar bescherming in plaats van baren.

Dit is de kern van wat we de twee cirkels noemen. De gaspedaal-cirkel loopt van angst naar spanning naar pijn, en van daaruit weer terug naar angst: elke stap voedt de volgende. De rempedaal-cirkel loopt van vertrouwen naar ontspanning naar comfort, en ook die cirkel voedt zichzelf, in de andere richting. Geen van beide cirkels is goed of fout. Het gaspedaal is een bondgenoot als er echt gevaar dreigt, het is alleen niet de stand waarin je een groot deel van de bevalling wilt doorbrengen.

Welke cirkel actief is, ligt voor een groot deel aan wat er in en om jou heen gebeurt. Denk aan een felle TL-lamp versus gedimd licht, een drukke overdracht tussen ploegendiensten versus rustige, vertrouwde stemmen, het gevoel gehaast te worden versus de tijd krijgen die je nodig hebt. Vaak zijn het kleine dingen die bepalen in welke cirkel je terechtkomt, en dat betekent ook dat er vaak iets aan te doen is.

Denk aan je eigen 'oxytocinebubbel': wat hoor, zie, ruik, voel en proef je als je je veilig en ontspannen voelt? Voor de een is dat een stille, donkere kamer, voor de ander juist vertrouwde muziek of een geur die herinnert aan thuis. Door die omgeving vooraf in kaart te brengen, en bewust op te zoeken of te creëren waar je ook bevalt, geef je je lichaam de beste kans om in de rempedaal-cirkel te blijven, of daar sneller naar terug te keren als het gaspedaal even aanslaat.

In de cursus oefenen we bewust met het herkennen van beide cirkels, bij jezelf en bij je partner, zodat je niet pas tijdens de bevalling zelf hoeft te ontdekken wat jou helpt om terug te schakelen. Dat is precies waar hypnobirthing om draait: weten hoe je, wanneer het nodig is, weer bij het rempedaal komt.